Zastanawiasz się jak utrzymać dobre wyniki produkcyjne i zdrowotność stada przy jednoczesnym ograniczaniu rutynowego stosowania antybiotyków?
Zarządzaj mikrobiotą przewodu pokarmowego oraz wykorzystaj probiotyki i wieloszczepowe preparaty mikrobiologiczne.
To właśnie w tym obszarze doskonale sprawdza się Technologia Efektywnych Mikroorganizmów EM®.
Zdrowie jelit nie oznacza bowiem wyłącznie prawidłowego trawienia paszy. Przewód pokarmowy jest również jednym z najważniejszych elementów układu immunologicznego ptaka. Stan błony śluzowej jelit, skład mikrobioty oraz funkcjonowanie tkanki limfatycznej związanej z przewodem pokarmowym – GALT (Gut-Associated Lymphoid Tissue) – wpływają na zdolność organizmu do reagowania na czynniki środowiskowe i biologiczne.
Dlatego coraz częściej mówi się nie tylko o żywieniu drobiu, ale o zarządzaniu zdrowiem jelit.
Technologia EM® wykorzystuje odpowiednio dobrane kultury pożytecznych mikroorganizmów. W preparatach tego typu mogą występować m.in. bakterie kwasu mlekowego oraz drożdże.
Ich znaczenie w hodowli należy rozpatrywać przede wszystkim w kontekście wspierania korzystnego środowiska mikrobiologicznego – zarówno w przewodzie pokarmowym, jak i w otoczeniu zwierząt.
Badania nad probiotykami i preparatami wieloszczepowymi wskazują na kilka mechanizmów, dzięki którym mikroorganizmy wpływają na funkcjonowanie przewodu pokarmowego drobiu.
1. Konkurencja o przestrzeń i składniki pokarmowe
Jednym z podstawowych mechanizmów działania korzystnej mikroflory jest tzw. competitive exclusion czyli konkurencyjne wykluczanie.
Mikroorganizmy zasiedlające środowisko jelit konkurują ze sobą o miejsca przylegania do nabłonka oraz dostępne składniki pokarmowe. Wspieranie korzystnej mikrobioty może więc utrudniać nadmierne namnażanie niepożądanych mikroorganizmów.
W praktyce oznacza to, że zamiast próbować całkowicie „wyjaławiać” środowisko biologiczne, można dążyć do stworzenia w nim stabilnej i konkurencyjnej społeczności mikroorganizmów.
2. Produkcja kwasów organicznych
Bakterie fermentacyjne, w tym bakterie kwasu mlekowego, wytwarzają kwasy organiczne.
Zmiana lokalnych warunków środowiska, w tym pH, może ograniczać warunki sprzyjające rozwojowi części niepożądanych bakterii.
Produkty metabolizmu mikroorganizmów mogą również uczestniczyć w kształtowaniu środowiska jelitowego i wpływać na funkcjonowanie nabłonka przewodu pokarmowego.
3. Produkcja metabolitów o działaniu antagonistycznym
Niektóre szczepy bakterii probiotycznych wytwarzają bakteriocyny oraz inne metabolity mogące ograniczać wzrost konkurencyjnych mikroorganizmów.
Jest to jeden z powodów, dla których probiotyki są intensywnie badane jako element strategii wspierających stabilność mikrobiologiczną przewodu pokarmowego zwierząt.
4. Wspieranie bariery jelitowej
Prawidłowo funkcjonujący nabłonek jelitowy stanowi niezwykle ważną granicę między treścią przewodu pokarmowego a organizmem ptaka.
Stabilna mikrobiota może wspierać integralność tej bariery oraz ograniczać niekorzystne zmiany zachodzące w środowisku jelit.
Jelita a odporność drobiu – dlaczego mikrobiota ma znaczenie?
Układ pokarmowy jest ściśle powiązany z układem odpornościowym.
W obrębie jelit znajduje się rozbudowana tkanka limfatyczna GALT, uczestnicząca w rozpoznawaniu antygenów i regulowaniu odpowiedzi immunologicznej.
Dlatego zmiany mikrobioty mogą oddziaływać nie tylko na trawienie, ale również na funkcjonowanie odporności komórkowej i humoralnej.
Badania prowadzone m.in. na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie nad wieloszczepowymi preparatami mikrobiologicznymi zawierającymi m.in. Saccharomyces cerevisiae, Lactobacillus casei i Lactobacillus plantarum wskazywały na możliwość modulowania wybranych parametrów odpowiedzi immunologicznej u drobiu.
Obserwowano m.in. zmiany dotyczące subpopulacji limfocytów T i B oraz parametrów związanych z odpowiedzią humoralną.
Nie oznacza to, że preparat mikrobiologiczny zastępuje profilaktykę weterynaryjną czy leczenie. Wyniki te pokazują natomiast, że mikrobiota może być jednym z elementów wpływających na funkcjonowanie układu odpornościowego ptaków.
Mikroorganizmy, stres oksydacyjny i stan zapalny
Intensywny metabolizm brojlerów, wysoka dynamika wzrostu, czynniki środowiskowe i żywieniowe mogą zwiększać stres oksydacyjny organizmu.
Nadmierna produkcja reaktywnych form tlenu może prowadzić do uszkodzeń komórkowych oraz pogorszenia funkcjonowania bariery jelitowej.
W badaniach nad wybranymi probiotykami obserwowano wpływ suplementacji na aktywność enzymów związanych z ochroną antyoksydacyjną, takich jak dysmutaza ponadtlenkowa (SOD) czy katalaza (CAT).
Badano również wpływ mikroorganizmów probiotycznych na cytokiny uczestniczące w regulowaniu odpowiedzi zapalnej, m.in. IL-10 i TGF-β.
Pokazuje to, że znaczenie mikrobioty wykracza daleko poza samo trawienie paszy.
Czy probiotyki mogą poprawiać wyniki produkcyjne brojlerów?
Dla producenta drobiu ostatecznie najważniejsze są mierzalne parametry:
- masa ciała, przyrosty,
- wykorzystanie paszy,
- śmiertelność,
- zdrowotność stada,
- koszt produkcji kilograma żywca.
W literaturze naukowej opisano szereg doświadczeń, w których zastosowanie określonych probiotyków lub preparatów wieloszczepowych wiązało się z poprawą wybranych parametrów produkcyjnych.
Przykładowo w poszczególnych doświadczeniach obserwowano:
- poprawę przyrostów masy ciała,
- zmniejszenie śmiertelności,
- poprawę przeżywalności w modelach eksperymentalnego zakażenia,
- ograniczenie kolonizacji przewodu pokarmowego przez wybrane bakterie,
- poprawę wybranych parametrów zdrowotnych.
Trzeba jednak podkreślić bardzo ważną kwestię:
wyników pojedynczych badań nad konkretnym szczepem lub preparatem probiotycznym nie można automatycznie przenosić na każdy preparat mikrobiologiczny.
Efekt zależy m.in. od zastosowanych szczepów, ich koncentracji, sposobu podawania, warunków chowu, żywienia, wieku ptaków i statusu zdrowotnego stada.
Dlatego dane naukowe należy traktować jako potwierdzenie potencjału określonych strategii mikrobiologicznych, a nie jako gwarancję konkretnego wyniku produkcyjnego na każdej fermie.
Technologia EM w hodowli drobiu to nie tylko jelita
Jedną z najważniejszych cech technologii EM® jest możliwość spojrzenia na mikrobiologię fermy szerzej.
Mikroorganizmy można wykorzystywać nie tylko w strategiach żywieniowych, ale również do zarządzania środowiskiem budynku inwentarskiego, ściółką oraz materią organiczną powstającą podczas produkcji.
To szczególnie istotne w intensywnej hodowli drobiu, gdzie mikroklimat budynku bezpośrednio wpływa na dobrostan i warunki produkcyjne.
EM, ściółka i ograniczanie amoniaku w kurniku
Amoniak jest jednym z najważniejszych gazów powstających w budynkach drobiarskich.
Jego stężenie zależy m.in. od wilgotności ściółki, temperatury, wentylacji, obsady oraz intensywności przemian związków azotu zachodzących w odchodach.
Strategie mikrobiologiczne stosowane na ściółkę mają na celu modyfikowanie przebiegu procesów rozkładu materii organicznej i ograniczanie procesów sprzyjających powstawaniu odorów.
W praktyce preparaty EM mogą być wykorzystywane w postaci oprysku lub zamgławiania powierzchni i ściółki.
Celem takiego postępowania jest wspieranie korzystniejszych procesów mikrobiologicznych zachodzących w materiale organicznym.
Może to stanowić element szerszej strategii poprawy mikroklimatu kurnika, obok właściwej wentylacji, zarządzania wilgotnością, obsadą i jakością ściółki.
Mniej odorów – lepsze warunki dla ptaków i pracowników
Problem odorów w hodowli drobiu nie dotyczy wyłącznie komfortu pracy.
Jakość powietrza w budynku ma znaczenie dla kondycji układu oddechowego ptaków, dobrostanu zwierząt oraz warunków pracy personelu.
Ograniczenie intensywności procesów gnilnych i stabilizacja przemian materii organicznej mogą również zmniejszać uciążliwość zapachową fermy dla jej otoczenia.
Właśnie dlatego technologię mikrobiologiczną warto traktować nie jako pojedynczy produkt, lecz jako element zarządzania biologicznego całym środowiskiem produkcji.
Pomiot drobiowy – od problemu do wartościowego nawozu organicznego
Na tym możliwości technologii mikrobiologicznej się nie kończą.
Pomiot drobiowy jest bogatym źródłem materii organicznej i składników pokarmowych, ale sposób jego przechowywania i przemian mikrobiologicznych wpływa na straty azotu oraz emisję odorów.
Zarządzanie procesami biologicznymi zachodzącymi w pomiocie może wspierać jego stabilizację i przygotowanie do wykorzystania nawozowego.
Z punktu widzenia gospodarki obiegu zamkniętego jest to szczególnie interesujące:
to, co powstaje jako produkt uboczny hodowli, może wrócić na pole jako źródło materii organicznej i składników pokarmowych.
Technologia EM® może więc łączyć dwa obszary gospodarstwa – produkcję zwierzęcą i produkcję roślinną.
EM dla drobiu – podejście systemowe zamiast pojedynczego zabiegu
Największy potencjał technologii mikrobiologicznej pojawia się wtedy, gdy nie jest ona traktowana jako doraźny zabieg.
W praktyce warto patrzeć na fermę jako na jeden ekosystem mikrobiologiczny, obejmujący:
paszę i wodę → przewód pokarmowy → odchody → ściółkę → powietrze w kurniku → pomiot → glebę.
Każdy z tych elementów jest ze sobą powiązany.
Dlatego strategia wykorzystania Efektywnych Mikroorganizmów może obejmować kilka obszarów jednocześnie:
wspieranie stabilnej mikrobioty przewodu pokarmowego,
zarządzanie mikrobiologią środowiska fermy,
oprysk lub zamgławianie powierzchni i ściółki odpowiednimi preparatami,
wspieranie przemian materii organicznej w ściółce i pomiocie,
wykorzystanie powstałego nawozu organicznego w produkcji roślinnej.
Takie podejście pozwala spojrzeć na mikroorganizmy nie jako na „zamiennik antybiotyku”, ale jako narzędzie biologicznego zarządzania środowiskiem hodowlanym.
Czy Efektywne Mikroorganizmy mogą zastąpić antybiotyki?
Nie należy przedstawiać technologii EM® jako zamiennika leczenia weterynaryjnego.
Antybiotyki pozostają ważnym narzędziem terapeutycznym w leczeniu zakażeń bakteryjnych i powinny być stosowane zgodnie z decyzją lekarza weterynarii.
Znaczenie strategii mikrobiologicznych jest inne.
Ich zadaniem jest wspieranie warunków sprzyjających prawidłowemu funkcjonowaniu przewodu pokarmowego i środowiska hodowlanego, co może stanowić jeden z elementów nowoczesnej profilaktyki i zarządzania stadem.
To zasadnicza różnica.
Celem nie jest hasło:
„antybiotyki albo mikroorganizmy”.
Znacznie trafniejsze pytanie brzmi:
jak zarządzać środowiskiem biologicznym fermy, aby ograniczać czynniki zwiększające ryzyko problemów zdrowotnych i produkcyjnych?
Biologizacja hodowli drobiu – kierunek przyszłości
Nowoczesna produkcja drobiarska coraz mocniej łączy żywienie, dobrostan, bioasekurację, mikrobiologię, zarządzanie ściółką i ograniczanie emisji.
W tym podejściu mikroorganizmy przestają być jedynie dodatkiem do paszy.
Stają się jednym z narzędzi zarządzania biologicznego fermą.
Efektywne Mikroorganizmy mogą być wykorzystywane w różnych punktach tego systemu – od wspierania korzystnego środowiska mikrobiologicznego po zarządzanie ściółką i materią organiczną.
Dla hodowcy najważniejszy jest jednak efekt całego systemu:
zdrowe jelita → stabilniejsze stado → lepszy mikroklimat → mniej strat → bardziej efektywna produkcja.
Technologia EM® w hodowli drobiu – rozwiązania Greenland Technologia EM
Greenland Technologia EM rozwija rozwiązania mikrobiologiczne przeznaczone do wykorzystania w różnych obszarach produkcji zwierzęcej.
W hodowli drobiu technologia może być elementem kompleksowego programu obejmującego m.in. środowisko kurnika, ściółkę oraz zagospodarowanie materii organicznej.
Dobór preparatu, dawki i sposobu aplikacji powinien być dostosowany do technologii produkcji, obsady, rodzaju ściółki oraz problemów występujących na konkretnej fermie.
Chcesz sprawdzić, w których punktach Twojej fermy technologia EM® może przynieść największe korzyści?
Skontaktuj się z Greenland Technologia EM. Pomożemy dobrać rozwiązanie oraz opracować praktyczny schemat stosowania dopasowany do warunków gospodarstwa.
