Słoma i resztki pożniwne nie są odpadem, lecz źródłem materii organicznej oraz składników pokarmowych, które mogą ponownie uczestniczyć w obiegu glebowym. Ich przemiany zależą w dużej mierze od aktywności mikroorganizmów. EM Decompo wspiera biologiczne zagospodarowanie resztek, dostarczając mikroorganizmy, w tym Bacillus subtilis.
Po żniwach na polu pozostają duże ilości słomy, ścierni i korzeni. Z punktu widzenia funkcjonowania gleby nie są one problemem, którego należy się pozbyć. To zasób węgla organicznego oraz pierwiastków pobranych wcześniej przez rośliny.
Dlatego zamiast pytać wyłącznie:
- jak szybko rozłożyć słomę?
warto postawić szersze pytanie:
- jak wykorzystać resztki pożniwne tak, aby zawarta w nich materia organiczna i składniki mogły wspierać funkcjonowanie gleby oraz kolejną uprawę?
Odpowiedź prowadzi do jednego z podstawowych elementów żyzności gleby tj. aktywności mikroorganizmów.
Na wspieraniu procesów biologicznych związanych z przemianami resztek pożniwnych opiera się zastosowanie EM Decompo, preparatu mikrobiologicznego zawierającego m.in. Bacillus subtilis.
Słoma to nie odpad, to zasób dla gleby
Roślina przez cały okres wegetacji pobiera z gleby składniki pokarmowe. Po zbiorze ziarna lub innych części użytkowych pewna ich ilość nadal pozostaje w słomie, ścierni oraz systemie korzeniowym. Resztki te są jednocześnie ważnym źródłem materii organicznej.
Pozostawienie słomy na polu umożliwia więc zachowanie części biomasy w gospodarstwie i tworzy warunki do ponownego włączenia zawartych w niej pierwiastków w biologiczny obieg składników pokarmowych.
Samo pozostawienie słomy nie kończy jednak procesu. Resztki muszą zostać poddane przemianom biologicznym.
Jak przebiega biologiczny rozkład słomy?
Słoma składa się przede wszystkim ze złożonych związków organicznych. Ważną część jej struktury stanowią celuloza, hemiceluloza oraz lignina. Ich przemiany zachodzą dzięki aktywności całych zespołów mikroorganizmów glebowych, w tym bakterii i grzybów. Mikroorganizmy wytwarzają enzymy uczestniczące w rozkładzie złożonych związków organicznych. W wyniku kolejnych etapów przemian część pierwiastków zawartych w resztkach może ponownie trafiać do obiegu glebowego, a część materii organicznej uczestniczyć w dalszych procesach zachodzących w glebie.
Dlatego skuteczne zagospodarowanie słomy nie powinno ograniczać się wyłącznie do jej rozdrobnienia i wymieszania z glebą. Równie ważne są warunki dla aktywności biologicznej.
Wilgotność, temperatura, dostępność tlenu, odczyn gleby, ilość resztek czy ich kontakt z glebą wpływają na tempo i kierunek zachodzących przemian.
EM Decompo jest rozwiązaniem ukierunkowanym właśnie na biologiczny element tego procesu.
Jaką rolę odgrywa Bacillus subtilis?
Jednym z mikroorganizmów obecnych w EM Decompo jest Bacillus subtilis, czyli laseczka sienna. Bakterie należące do rodzaju Bacillus są szeroko badane pod kątem zastosowań rolniczych. Ich znaczenie wiąże się m.in. ze zdolnością określonych szczepów do wytwarzania różnych enzymów i metabolitów uczestniczących w procesach zachodzących w środowisku glebowym. Z punktu widzenia gospodarowania składnikami pokarmowymi szczególnie interesujący jest jeszcze jeden mechanizm.
Badania nad wybranymi szczepami Bacillus subtilis wskazują na ich zdolność do zwiększania dostępności niektórych form fosforu.
Ważne jest jednak rozróżnienie właściwości opisanych dla określonych szczepów od deklarowanego działania konkretnego preparatu. Nie każdą cechę stwierdzoną dla gatunku można automatycznie przypisać wszystkim szczepom lub produktom zawierającym B. subtilis.
Dlaczego fosfor w glebie może być niedostępny dla roślin?
Fosfor jest niezbędnym składnikiem pokarmowym, ale jego obecność w glebie nie oznacza automatycznie, że cała jego pula jest dostępna dla korzeni.
W zależności od warunków glebowych fosfor może występować w różnych formach chemicznych. Może być związany m.in. z wapniem, żelazem lub glinem. Znajduje się również w związkach organicznych.
Oznacza to, że w glebie może istnieć pewien zasób fosforu, który nie jest w danym momencie łatwo dostępny dla roślin.
Dlatego przy ocenie gospodarki fosforem liczy się nie tylko jego całkowita ilość.
Kluczowa jest również dostępność fosforu dla systemu korzeniowego.
I właśnie tutaj interesującą rolę mogą odgrywać mikroorganizmy glebowe.
Jak Bacillus subtilis może zwiększać dostępność fosforu?
Badania nad mikroorganizmami solubilizującymi fosfor wskazują na kilka mechanizmów, dzięki którym określone bakterie mogą wpływać na jego dostępność.
Jednym z nich jest produkcja kwasów organicznych.
Metabolity wydzielane przez bakterie mogą zmieniać warunki chemiczne w ich bezpośrednim otoczeniu. Lokalna zmiana pH oraz reakcje zachodzące pomiędzy metabolitami a składnikami mineralnymi mogą sprzyjać zwiększeniu rozpuszczalności części trudno dostępnych form fosforu.
Drugim mechanizmem jest udział enzymów w przemianach fosforu organicznego.
Wybrane szczepy Bacillus wykazują aktywność enzymów takich jak fosfatazy czy fitazy, uczestniczące w mineralizacji określonych organicznych związków fosforu.
Można więc mówić o dwóch różnych procesach:
- trudniej dostępne mineralne formy fosforu → zwiększenie udziału form bardziej dostępnych
oraz:
- fosfor związany w materii organicznej → mineralizacja i ponowne włączanie w obieg glebowy.
To rozróżnienie jest niezwykle ważne.
Bakterie nie produkują fosforu. Mogą natomiast uczestniczyć w procesach zwiększających dostępność części fosforu, który już znajduje się w glebie lub materii organicznej.
Nie oznacza to również, że zastosowanie preparatu mikrobiologicznego automatycznie zastępuje określoną dawkę nawozu fosforowego.
Jednak stosowanie takiego mikrobiologicznego czynnika zwiększa dostępność biofosforu obecnego w glebie i pozwala na oszczędności w kolejnych dawkach nawozu.
Jakie składniki wracają do obiegu ze słomy?
Resztki pożniwne zawierają pierwiastki pobrane wcześniej przez roślinę.
Ich ilość zależy od gatunku, plonu, nawożenia, warunków wegetacji i ilości pozostawionej biomasy. W resztkach mogą znajdować się m.in.:
- potas,
- azot,
- fosfor,
- siarka,
- wapń,
- magnez,
- mikroelementy.
Dopóki składniki te pozostają związane w strukturze nierozłożonej biomasy, są częścią materii roślinnej.
Aktywność mikroorganizmów stopniowo przekształca tę materię, dzięki czemu pierwiastki mogą ponownie uczestniczyć w procesach zachodzących w glebie.
Właśnie dlatego słomę warto postrzegać nie jako pozostałość po zakończonej uprawie, lecz jako element obiegu materii między rośliną, mikroorganizmami i glebą.
EM Decompo stosuje się nie tylko po to, żeby słoma zniknęła.
Celem biologicznego gospodarowania resztkami nie powinno być wyłącznie ich możliwie szybkie zniknięcie z powierzchni pola.
Rozkład materii organicznej jest częścią znacznie szerszego procesu.
W jego trakcie mikroorganizmy wykorzystują związki organiczne, następuje mineralizacja części składników, a węgiel przechodzi różne przemiany. Część węgla organicznego ostatecznie wraca do atmosfery w postaci CO₂, podczas gdy część może uczestniczyć w procesach prowadzących do stabilizacji materii organicznej w glebie.
Dlatego właściwym celem jest nie tyle „spalenie biologiczne” resztek w możliwie krótkim czasie, ile racjonalne zarządzanie ich przemianami.
EM Decompo należy w tym kontekście traktować jako element szerszej technologii gospodarowania resztkami pożniwnymi i aktywnością biologiczną gleby, a nie wyłącznie jako „przyspieszacz rozkładu słomy”.
Czy trzeba stosować azot na słomę?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań związanych z zagospodarowaniem resztek pożniwnych.
Słoma zbóż charakteryzuje się stosunkowo wysokim stosunkiem węgla do azotu. Mikroorganizmy rozkładające materiał bogaty w węgiel potrzebują jednocześnie azotu do budowy własnej biomasy.
Z tego powodu w określonych warunkach podczas rozkładu słomy może dochodzić do czasowej immobilizacji azotu, czyli jego biologicznego związania przez mikroorganizmy.
Nie oznacza to jednak, że dodatkową dawkę azotu należy stosować automatycznie na każdym polu.
Decyzja powinna uwzględniać m.in.:
- ilość i rodzaj resztek,
- stanowisko oraz rodzaj gleby,
- zmianowanie,
- zasobność stanowiska,
- nawożenie organiczne i naturalne,
- technologię uprawy,
- termin siewu rośliny następczej.
Jeżeli celem jest jednocześnie gospodarowanie materią organiczną i składnikami pokarmowymi, maksymalne przyspieszanie mineralizacji nie musi być jedynym kryterium podejmowania decyzji.
Dlatego schemat „słoma = zawsze dodatkowy azot” jest zbyt dużym uproszczeniem.
Jednak warto pamiętać że stosowanie EM Decompo nie oznacze że nie można zastosować mocznika.
Obydwie technologie mogą być ze sobą łączone.
O najlepszych sposobach aplikacji warto porozmawiać z naszymi doradcami.
Dlaczego bakterie z rodzaju Bacillus są interesujące w rolnictwie?
Istotną cechą Bacillus subtilis jest zdolność tworzenia endospor, czyli odpornych form przetrwalnikowych.
Ma to znaczenie praktyczne, ponieważ środowisko polowe podlega ciągłym zmianom.
Mikroorganizmy mogą doświadczać okresowego niedoboru wody i składników pokarmowych, wysokiej temperatury czy innych niekorzystnych warunków.
Zdolność do sporulacji pozwala bakteriom przetrwać część takich okresów w formie znacznie bardziej odpornej, a po poprawie warunków powrócić do aktywności.
To jedna z cech sprawiających, że bakterie z rodzaju Bacillus są szeroko badane i wykorzystywane w technologiach biologicznych przeznaczonych dla rolnictwa.
Czy Bacillus subtilis może wpływać również na środowisko mikrobiologiczne gleby?
Badania nad określonymi szczepami Bacillus subtilis obejmują nie tylko przemiany składników pokarmowych, ale również interakcje z innymi mikroorganizmami.
Niektóre szczepy mogą wytwarzać biologicznie aktywne metabolity oraz konkurować o przestrzeń i zasoby z innymi mikroorganizmami.
Nie oznacza to jednak, że każdemu preparatowi zawierającemu B. subtilis można automatycznie przypisać działanie ochronne.
EM Decompo nie powinien być na tej podstawie przedstawiany jako zamiennik fungicydu czy środka ochrony roślin.
W kontekście resztek pożniwnych właściwsze jest spojrzenie na mikroorganizmy jako część złożonego środowiska biologicznego uczestniczącego w przemianach materii organicznej.
FAQ – rozkład słomy, EM Decompo i fosfor w glebie
Jak przyspieszyć rozkład słomy?
Podstawą jest dobre rozdrobnienie i równomierne rozmieszczenie resztek oraz zapewnienie ich kontaktu z glebą. Na przebieg rozkładu wpływają również wilgotność, temperatura, dostępność azotu i aktywność mikroorganizmów. Preparaty mikrobiologiczne mogą być elementem technologii wspierającej biologiczne przemiany resztek.
Co daje pozostawienie słomy na polu?
Pozostawiona słoma dostarcza glebie materii organicznej i pozostawia w gospodarstwie część składników pobranych wcześniej przez rośliny. Podczas jej przemian pierwiastki mogą stopniowo ponownie uczestniczyć w obiegu glebowym.
Czy trzeba stosować azot na słomę?
Nie w każdym przypadku. Potrzeba zastosowania azotu zależy m.in. od ilości i rodzaju resztek, stanowiska, nawożenia, zmianowania oraz potrzeb następnej uprawy. Decyzja powinna wynikać z warunków konkretnego pola, a nie z automatycznego schematu.
Jak Bacillus subtilis wpływa na fosfor?
Wybrane szczepy B. subtilis mogą uczestniczyć w zwiększaniu dostępności fosforu m.in. poprzez produkcję kwasów organicznych oraz aktywność enzymatyczną związaną z przemianami organicznych form fosforu. Właściwości te są jednak zależne od konkretnego szczepu i warunków środowiska.
Czy bakterie produkują fosfor?
Nie. Mikroorganizmy nie tworzą fosforu. Mogą natomiast uczestniczyć w procesach, które zwiększają dostępność części fosforu znajdującego się już w glebie lub związanego w materii organicznej.
Czy mikroorganizmy mogą zastąpić nawożenie fosforem?
Nie można przyjąć takiego założenia bez odpowiednich danych. Możliwość ograniczenia nawożenia powinna wynikać z zasobności gleby, potrzeb roślin oraz wyników badań dotyczących konkretnej technologii. Preparat mikrobiologiczny należy traktować jako narzędzie wspierające procesy biologiczne, a nie automatyczny zamiennik nawozu.
Jak działa EM Decompo na resztki pożniwne?
EM Decompo jest preparatem mikrobiologicznym przeznaczonym do wspierania biologicznych procesów związanych z zagospodarowaniem resztek pożniwnych. Zawiera m.in. Bacillus subtilis. Jego zastosowanie warto łączyć z prawidłowym rozdrobnieniem i zagospodarowaniem resztek oraz całościowym zarządzaniem żyznością gleby.
Słoma może być początkiem nawożenia następnej uprawy
Najważniejsza zmiana w podejściu do resztek pożniwnych polega na tym, aby przestać traktować je wyłącznie jako problem pozostały po zbiorze.
Słoma jest zasobem.
Jest źródłem węgla dla organizmów glebowych, materii organicznej dla gleby i magazynem części składników pokarmowych pobranych przez poprzednią uprawę.
Dlatego rozkład słomy warto rozpatrywać nie tylko przez pryzmat szybkości jej znikania, ale przede wszystkim jako element biologicznego obiegu materii i składników pokarmowych.
EM Decompo może stanowić element takiego podejścia, dostarczając mikroorganizmy związane z biologicznymi przemianami resztek, w tym Bacillus subtilis.
Jednocześnie warto zachować naukową precyzję: właściwości związane z uruchamianiem fosforu są opisywane dla określonych szczepów mikroorganizmów i nie oznaczają automatycznie możliwości zastąpienia nawożenia.
Najważniejsza zasada pozostaje prosta:
Zanim dostarczysz glebie więcej, pomóż wykorzystać zasoby, które już znajdują się w glebie i resztkach pożniwnych.
EM Decompo – uruchom biologiczny potencjał resztek i gleby.
